Hornaars

Europese hoornaar 

De Europese hoornaar is een wespensoort die veel voorkomt in Nederland. Dit 30 mm grote vliegende insect is geel, zwart en bruinrood gekleurd. Hoewel hoornaars een erg negatieve naam hebben en mensen hun agressie vrezen, zijn hoornaars van nature niet geïnteresseerd in mensen en worden alleen agressief in verdediging van het nest. Ze worden doorgaans ook wel de grote vriendelijke reus onder de wespen genoemd.

Uiterlijk

Hoornaars zijn stukken groter dan de gewone wesp. De grootte van een hoornaar is afhankelijk van zowel het geslacht als de rol. Zo worden mannetjes tussen de 21 en 28 mm, werksters tussen de 18 en 24 mm en koninginnen 25 tot 35 mm. Hoornaars hebben naar verhouding een erg grote kop, welke geel met oranje tot rood van kleur is. Het borststuk, dat de poten en vleugels bevat, is vaak rood en zwart gekleurd. De vleugels van de hoornaar hebben een wat rokerige bruinrode kleuring. Zoals kenmerkend voor alle wespensoorten heeft de hoornaar ook een duidelijke wespentaille. Het eerste segment van het achterlijf is bij de hoornaar ook roodbruin van kleur.

Sinds de Aziatische hoornaar (tegenwoordig geelpoothoornaar genoemd) haar intrede heeft gedaan in Nederland, wordt de Europese hoornaar wel eens verward met deze exoot. De geelpoothoornaar is echter iets kleiner dan onze Europese variant, heeft zwarte met knalgele poten en meer zwarte accenten op het lichaam ten opzichte van de Europese hoornaar.

Alleen de hoornaar koninginnen overleven jaarlijks de winter; zij komen rond eind april uit winterslaap en starten in mei met een nieuw nest. Hierbij zullen zij nooit een oud nest hergebruiken maar altijd een nieuwe maken. Dit ‘basisnest’ is rond met binnenin slechts een enkele raat en maar een tiental cellen.

In de loop van de meimaand begint de koningin, die in het voorgaande jaar is bevrucht door een mannetje, met het afzetten van eitjes. De eitjes zijn enkele millimeters lang, wit van kleur en langwerpig van vorm. Ze komen eind mei uit waarbij larven verschijnen die worden verzorgd door de koningin. Begin juni zijn deze larven volledig ontwikkeld waarna ze hun cel aan de bovenzijde dichtspinnen en zich verpoppen. Omstreeks eind juni verschijnen de eerste werksters die vervolgens alle taken van de koningin overnemen, behalve het leggen van de eitjes.

Het takenpakket van de werksters omvat het uitbouwen van het nest, het verzorgen van de eitjes en de larven en het verjagen van indringers. Pas als de eerste groep werksters actief geworden is, wordt begonnen aan de bouw van het eigenlijke nest. Dit nest bevindt zich bovengronds, veelal op een droge en donkere plek.

Eind augustus legt de koningin eitjes waar mannetjes en nieuwe koninginnen uit voortkomen. De mannetjes en nieuwe koninginnen vliegen uit en paren, waarna de mannetjes sterven en de koninginnen zich verspreiden en een plekje zoeken om te overwinteren. De laatste werksters zullen in de loop van oktober en november sterven.

Leefwijze

Hoornaars zijn echte rovers die allerlei insecten vangen, waarbij grootte er niet veel toe doet. Zo worden er zelfs libellen gevangen. Deze gevangen insecten consumeren ze echter niet zelf, maar dienen als eiwitrijk voedsel voor de larven. Volwassen hoornaars voeden zich voornamelijk met het suikerrijke sap uit planten.

Hoornaars leven in een kolonie van meerdere generaties die broedzorg tonen voor de volgende generaties. Het totaal aantal hoornaars binnen een kolonie ligt een stuk lager dan bij de meeste wespensoorten. Waar gewone wespenkolonies duizenden exemplaren kunnen bevatten, gaat het bij de hoornaar meestal om honderden.

De activiteit van hoornaars laat zich erg beïnvloeden door de temperatuur; wanneer het warmer is zullen ze actiever zijn dan bij lagere temperaturen. In tegenstelling tot wespen vliegen hoornaars ook met regen en zelfs ’s nachts uit.

Overlast

De hoornaar zoekt de mens zelden op, in tegenstelling tot eerder genoemde gewone en duitse wespen, omdat zij niet afkomen op zoetigheden zoals frisdrank.

De hoornaar kan echter wel agressief worden wanneer men te dicht bij het nest komt. Dit betekent dus dat zolang u op afstand blijft (enkele meters) er geen gevaar is voor agressie van hoornaars. Wanneer iets of iemand het nest benaderd, komen de werksters luid brommend aanvliegen om eventuele boosdoeners of indringers af te schrikken. Wees wel alert dat op zo’n moment de hoornaars eerder geneigd zijn om te gaan steken.

Het behouden van een nest van de hoornaar in de omgeving heeft als voordeel dat u minder last zult hebben van andere vervelende insecten zoals vliegen en muggen. Indien een nest zich op een lastige plaats bevindt, zoals naast de voordeur van een gebouw, is het vaak wel wenselijk om het te verwijderen.

Wering

Om hoornaars buiten te houden, moet men goed sluitende horren plaatsen in open ramen en deuren. Dicht alle naden, kieren en spleten (in gevels) met een daarvoor geschikt materiaal en plaats zogenaamde “bijenbekjes” in stootvoegen, om te voorkomen dat hoornaars zich kunnen nestelen in de spouwmuur.

Bestrijding

Hoornaars zijn nuttige dieren. Zo lang ze geen direct gevaar hoecen ze niet altihd bestreden te worden. Mocht een een nest op een gevaarlijke plek zetten waar ze voor veel hinder zorgen dan kunt u contact opnemen met een van onze medewerkers.

Geelpoothoornaar (Aziatische hoornaar)

De geelpoothoornaar, voorheen Aziatische hoornaar genoemd, is een exotische wespensoort die zich inmiddels heeft verspreid van Frankrijk tot Spanje, Portugal, Italië, Duitsland, Groot-Brittannië en België. Ook in Nederland wordt de soort steeds vaker aangetroffen en kan men ondertussen spreken van een gevestigde soort.

De geelpoothoornaar is goed te herkennen aan zijn volledig zwarte borststuk. Ook de poten zijn zwart, maar de uiteinden van de poten zijn knalgeel. Op het achterlijf is aan de voorzijde een smalle gele band te zien. Verder naar achter is een dikkere gele band zichtbaar. De geelpoothoornaar is iets kleiner dan de Europese hoornaar.  Werksters van de geelpoothoornaar worden zo’n 1,7-2,4 cm groot.

Leefwijze en ontwikkeling

De leefwijze van de geelpoothoornaar is veelal hetzelfde als die van andere sociale wespen. In het voorjaar start de overwinterde koningin met het vormen van een nest met een kleine populatie nakomelingen. Als het nest te groot wordt voor de locatie, verhuizen zij naar een betere plek. Het overgrote deel van de nesten wordt hoog in boomtoppen gebouwd. De geelpoothoornaar maakt vrij hangende nesten. Een nest kan wel een doorsnee van 80 cm bereiken, waarin zich tot wel 1000 hoornaars bevinden.

In het nest worden de jongen groot gebracht. Zij hebben behoefte aan eiwitrijk voedsel voor de groei en worden gevoed met andere insecten. Hiervan worden lichaamsdelen afgebeten tot alleen het eiwitrijke borststuk (waarin zich de vliegspieren bevinden) achterblijft. De volwassen hoornaars hebben alleen koolhydraatrijk voedsel nodig. Zij voeden zich o.a. met nectar.

In september worden mannetjes geboren, een maand later de jonge koninginnen. Deze paren met elkaar. De bevruchtte koninginnen zoeken een beschutte plek om te overwinteren. De overige wespen van het nest sterven in de loop van de herfst. Het verlaten nest wordt niet opnieuw gebruikt. Uiteindelijk valt het door weersinvloeden uit elkaar.

Overlast

De geelpoothoornaar is een jager, met een sterke voorkeur voor honingbijen. Zo’n 37% van hun dieet bestaat uit honingbijen. In stedelijke omgeving kan dit wel 65% bedragen. De soort kan honingbijenkasten binnendringen, waarna de nesten volledig worden leeggeroofd.

De geelpoothoornaar is voor de mens niet gevaarlijker dan de Europese hoornaar. Wel nestelt ze vaak in stedelijke gebieden. Samen met het feit dat nesten van geelpoothoornaars uit grotere aantallen wespen bestaan dan de inheemse hoornaar, vergroot dit wel de kans op een aanvaring met de wesp.

Steken van een hoornaar kunnen pijnlijker ervaren worden dan die van overige wespen, aangezien de angel een stuk langer is. De gifstof die zij met hun angel inbrengen kan zodanig direct in de bloedbaan terecht komen. Bij een allergische reactie kan een Epipen  worden toegepast.

Bestrijding

Wij raden sterk af om zelf nesten te behandelen of te verwijderen wegens de risico’s op meerdere steken.

Bel voor snelle, vakkundige wespenbestrijding 24/7: 0172- 577458 of laat uw gegevens achter op het contactformulier  en dan bellen we u direct terug!